CERN Bakıma Giriyor

Dünyanın en büyük bilim tesislerinden biri olan CERN, Büyük Hadron Çarpıştırıcısı'nı (LHC) 2030 yılına kadar sürecek kapsamlı bir bakım ve modernizasyon sürecine alınıyor. Bunun temel nedeni, bilim insanlarının daha fazla parçacık çarpışması elde ederek daha fazla veri toplayabilmesini sağlamak.

2030 yılına kadar sürecek çalışmalar kapsamında 1,2 kilometrelik bir bölüm sökülerek yeni nesil ekipmanlarla donatılacak. Ayrıca birçok süperiletken mıknatıs değiştirilecek. Bu mıknatısların amacı, proton demetlerini çok daha hassas bir şekilde odaklayarak çarpışma sayısını artırmak.

Bu süperiletken mıknatıslar, mutlak sıfıra çok yakın olan yaklaşık -271,3 °C (1,9 Kelvin) sıcaklıkta çalıştığı için tesisin kriyojenik (soğutma) altyapısı da yenilenip güçlendiriliyor. Ayrıca çarpışmalardan elde edilen devasa veri miktarını analiz edebilmek amacıyla yapay zekâ destekli veri işleme sistemleri de kullanılacak.

CERN Neden Bakıma Giriyor?

Aslında temel nedenin mevcut sistemin artık bilim insanlarının ihtiyaçlarını tam olarak karşılayamaması olduğunu söyleyebiliriz. Ancak bunun arkasında çok daha büyük hedefler bulunuyor. Amaç, Yüksek Işıklı Büyük Hadron Çarpıştırıcısı (High-Luminosity LHC - HiLumi LHC) seviyesine ulaşarak çok daha fazla parçacık çarpışması üretmek ve böylece daha fazla bilimsel veri elde etmek.

Bu sayede;

• Higgs bozonunun özellikleri çok daha ayrıntılı incelenebilecek.
• Standart Model daha hassas şekilde test edilecek.
• Nadir parçacık etkileşimleri araştırılacak.
• Karanlık madde gibi henüz çözülememiş fizik problemlerine ışık tutulmaya çalışılacak.

CERN Ne Zaman Bakımdan Çıkacak?

CERN ilk kez uzun süreli bir bakıma girmiyor (Long Shutdown). Daha önce de 2013-2015 ve 2019-2022 yılları arasında iki uzun bakım dönemi gerçekleştirildi.

Üçüncü uzun bakım dönemi (Long Shutdown 3 - LS3) ise 29 Haziran 2026'da başladı ve yaklaşık 4 yıl sürecek. Çalışmaların tamamlanmasının ardından CERN, 2030 yılında HiLumi LHC ile çok daha yüksek çarpışma kapasitesiyle bilimsel çalışmalarına devam edecek.